Tewerkstellingsondersteunende maatregelen - info voor HR
Op deze pagina lees je meer over deze redelijke aanpassingen, ook wel tewerkstellingsondersteunende maatregelen of TOM genoemd. Ontdek hoe je ermee aan de slag gaat in je entiteit.
Voor wie
- Je bent HR-professional.
- Je wil meer weten over het toekennen van redelijke aanpassingen (tewerkstellingsondersteunende maatregelen of TOM).
Toepassingsgebied
Personeelsleden in je entiteit kunnen een beroep doen op ondersteuning op maat wanneer:
ze beantwoorden aan de definitie van personeelsleden met een handicap of chronische ziekte en dit kunnen aantonen aan de hand van een erkenningsbewijs;
je entiteit valt onder het toepassingsgebied van de dienst Diversiteitsbeleid(opent in nieuw venster) (DDB).
Redelijke aanpassingen zijn een recht
Redelijke aanpassingen zijn een recht voor elk personeelslid met een handicap of chronische ziekte. Als HR-professional ondersteun je het personeelslid hierbij en houd je de toekenning van tewerkstellingsondersteunende maatregelen in handen. De recente wijziging in het gelijkekansendecreet voorziet dat de werkgever verantwoordelijk is om binnen de 30 dagen na de start van de aanvraag een beslissing te nemen over de gevraagde aanpassingen, en deze beslissing binnen de 60 dagen nadien uit te voeren. Je entiteit is als werkgever verantwoordelijk voor het behalen van deze termijnen. De dienst Diversiteitsbeleid biedt daarbij de nodige ondersteuning. Hieronder vind je een overzicht welke de te volgen stappen zijn en hoe de dienst Diversiteitsbeleid je ondersteunt. Zorg voor een open dialoog met het personeelslid en communiceer binnen het tijdskader over de nodige afspraken en beslissingen.
Consultatiegesprek TOM
Je kan een consultatie inboeken bij 1 van de experten handicap van de dienst Diversiteitsbeleid om specifieke cases en vragen te bespreken. De experten handicap geven op basis van hun expertise meer inzicht in de mogelijkheden voor personeelsleden en onderstrepen de belangrijke aspecten, zodat het overleg met alle betrokkenen vlotter kan verlopen.
Boek een online consultatiemoment met een expert handicap via onderstaande knop:
Toolbox TOM
Om je op weg te helpen, lees je in de toolbox TOM hoe je aan de slag kan met tewerkstellingsondersteunende maatregelen. In de toolbox ‘Aan de slag met TOM’ staat een uitgebreid stappenplan dat je kan volgen. Je vindt er ook een aantal vuistregels. In de toolbox ‘Regelgevend kader’ vind je extra uitleg bij het regelgevend kader rond tewerkstellingsondersteunende maatregelen. Meer informatie over de regelgeving vind je ook verder op deze webpagina.
Stappenplan TOM
Om je op weg te helpen, vind je hieronder het stappenplan voor de toekenning van tewerkstellingsondersteunende maatregelen (TOM).
- Stap 1
- Je ontvangt van een personeelslid een vraag naar redelijke aanpassingen.
- Ga in een persoonlijk gesprek na of het personeelslid voldoet aan de definitie van een personeelslid met een handicap (of chronische ziekte) en verken of diens vraag al voldoende concreet is.
- Laat het personeelslid diens verhaal doen.
- Ga na of het personeelslid erkend is als een persoon met een handicap (of chronische ziekte) en een erkenningsbewijs van de handicap (of chronische ziekte) heeft. Een overzicht van de mogelijke erkenningsbewijzen vind je op de webpagina voor personeelsleden met een handicap of chronische ziekte.
- Ga dieper in op de gevraagde redelijke aanpassingen:
- Heeft het personeelslid een goed inzicht in diens persoonlijke situatie en het voorstel van oplossing? Probeer het personeelslid te heroriënteren als dat nodig is. Stel zeker andere aanpassingen voor die jou geschikt lijken.
- Schat de redelijkheid van de vraag in.
- Ga na welke (welzijns)actoren betrokken waren of welke je nog moet betrekken.
- Sluit het gesprek af met een toelichting over het verdere verloop van de procedure. Schep de juiste verwachtingen.
- Vuistregel: geef jouw meervoudige partijdigheid aan. Dat betekent dat je aan ieders kant (leidinggevende, personeelslid, andere betrokkenen,...) staat. Je hebt een bemiddelende rol.
Wellicht is het zinvol om ook in overleg te gaan met de leidinggevende van het personeelslid of met andere betrokkenen.
- Stap 2
Maak een afspraak met een TOM-expert van de dienst Diversiteitsbeleid zodra de problematiek duidelijk is.
Als de vraag nog niet concreet is, dan kan je als HR-professional ook begeleiding krijgen bij het in kaart brengen van de noden en behoeften van een personeelslid met een handicap (of chronische ziekte) door de expert.
De expert zal je ondersteunen met uitgebreide technische en medische kennis over redelijke aanpassingen en je helpen om je vraag helder te formuleren.
- Stap 3
Vul samen met het personeelslid het aanvraagformulier voor redelijke aanpassingen in. Gebruik daarvoor het sjabloon voor het aanvraagformulier. Het aanvraagformulier omvat een gedetailleerde analyse van de problematiek en van de mogelijke oplossingen en aanpassingen.
Als bijlage voeg je de nodige stavingstukken toe, zoals het erkenningsbewijs van handicap (of chronische ziekte) en een eventueel advies van de preventieadviseur-arbeidsarts of andere relevante documenten.
Opgelet: zodra het aanvraagformulier is ingevuld (met de nodige bijlagen) begint de termijn voor de toekenning van redelijke aanpassingen van 30 kalenderdagen te lopen. Deze termijn kan uitzonderlijk éénmalig verlengd worden met 30 dagen, mits motivering naar personeelslid toe.
- Stap 4
Samen met het personeelslid ga je verder in dialoog over de redelijke aanpassingen die zijn gevraagd via het aanvraagformulier voor redelijke aanpassingen. Je betrekt daarbij eventueel de lijnmanager, die het finale inclusieprotocol zal tekenen.
Stel een ontwerp-inclusieprotocol op aan de hand van het sjabloon onderaan deze pagina. Hierin staan alle redelijke aanpassingen en een beknopt overzicht van de afspraken over deze redelijke aanpassingen tussen de lijnmanager en het personeelslid.
Bezorg een voorstel van inclusieprotocol of addendum aan het personeelslid en de leidinggevende voor feedback.
- Stap 5
Je entiteit vraagt aan de Vlaams diversiteitsambtenaar een niet-bindend advies over de redelijke aanpassingen door volgende documenten over te maken via advies.TOM@vlaanderen.be(opent in uw e-mail applicatie):
- ondertekend aanvraagformulier voor redelijke aanpassingen
- erkenningsbewijs van handicap (of chronische ziekte)
- ontwerp-inclusieprotocol
- verslag van het intakegesprek
- indien van toepassing: elk ander ondersteunend document dat kan bijdragen tot een betere inhoudelijke beoordeling van het dossier, zoals het advies van een preventieadviseur-arbeidsarts, van de behandelend arts, van de Gemeenschappelijke Dienst voor Preventie en Bescherming op het werk (GDPB),…
Let op: een dossier is pas volledig en ontvankelijk als alle bovenstaande documenten aanwezig zijn.
- Stap 6
Na ontvangst van het advies van de Vlaams Diversiteitsambtenaar finaliseer je het inclusieprotocol:
Lees het niet-bindend advies van de dienst Diversiteitsbeleid na en beslis of jouw entiteit dit volgt. Je entiteit neemt uiteindelijk de beslissing.
Breng het personeelslid op de hoogte van de beslissing (=start van de 2e termijn voor uitvoering (of motivering verlenging) van 60 dagen).
- Finaliseer het inclusieprotocol en laat het ondertekenen door de lijnmanager en het personeelslid.
- Stap 7
Het ondertekende inclusieprotocol moet uiterlijk binnen de 30 kalenderdagen na ontvangst van het ingevulde aanvraagformulier en de nodige bijlagen doorgestuurd zijn naar de dienst Diversiteitsbeleid (advies.TOM@vlaanderen.be(opent in uw e-mail applicatie)).
De beslissingstermijn kan uitzonderlijk éénmalig verlengd worden met 30 dagen, mits motivering naar personeelslid toe. De timing voor de toekenning en uitvoering van redelijke aanpassingen is strikt vastgelegd in het gelijkekansendecreet.
Informeer het personeelslid dat de dienst Diversiteitsbeleid het finale inclusieprotocol samen met het erkenningsbewijs van de handicap (of chronische ziekte) registreert in Vlimpers en bewaart in het e-dossier.
Is je entiteit niet aangesloten op Vlimpers? Bezorg het ondertekende inclusieprotocol via advies.TOM@vlaanderen.be(opent in uw e-mail applicatie), bewaar het ondertekende document en erkenningsbewijs op een veilige plek en registreer het personeelslid volgens het interne afsprakenkader.
- Stap 8
Jouw entiteit is verantwoordelijk voor de uitvoering van de redelijke aanpassingen. De dienst Diversiteitsbeleid ondersteunt je hierbij en plaatst de bestelling van de materiële hulpmiddelen volgens de gemaakte afspraken. Je entiteit zorgt zelf voor de uitvoering van de overeengekomen niet-materiële maatregelen.
Na ondertekening van het inclusieprotocol moeten de redelijke aanpassingen (minstens gedeeltelijk) worden uitgevoerd binnen de 60 kalenderdagen. Die uitvoeringstermijn kan binnen die 60 kalenderdagen uitzonderlijk verlengd worden. Die verlenging moet je kort motiveren naar het personeelslid toe.
Let op: maakt het personeelslid kenbaar dat die wenst in te stappen in verlof voor deeltijdse prestaties wegens handicap inclusief een chronische ziekte? Bekijk dan de stappen op de infopagina over het verlofstelsel. Dit verlof kan opgenomen worden in een inclusieprotocol, maar dit is niet noodzakelijk.
Herziening van redelijke aanpassingen
De situatie van een personeelslid kan altijd veranderen of de impact van de handicap (of chronische ziekte) of de werkomgeving (bijvoorbeeld functie, taakinvulling, werkplaats,..) kan evolueren.
Zijn er nieuwe tewerkstellingsondersteunende maatregelen nodig? Stel dan een addendum (voor kleine toevoegingen) of een nieuw inclusieprotocol op.
Volg hiervoor dezelfde stappen als hierboven vermeld, maar gebruik het sjabloon voor een addendum aan het inclusieprotocol. Ook voor een addendum moet je samen met het personeelslid het aanvraagformulier voor redelijke aanpassingen invullen en is het vereist een niet-bindend advies aan de Vlaams Diversiteitsambtenaar te vragen.
Tip: stimuleer de leidinggevende en het personeelslid om de huidige aanpassingen en eventuele bijkomende aanpassingen op regelmatige tijdstippen te bespreken
Sjablonen
Je vindt hier de nodige sjablonen om je te helpen bij het opmaken van een inclusieprotocol:
Regelgeving
- Toolbox regelgevend kader tewerkstellingsondersteunende maatregelen (TOM) voor personeelsleden met een handicap inclusief chronische ziekte bij de Vlaamse overheid(PDF bestand opent in nieuw venster)
- Soorten redelijke aanpassingen in de werkcontext(PDF bestand opent in nieuw venster)
- Redelijkheid van aanpassingen in de praktijk(PDF bestand opent in nieuw venster)
- Decreet van 8 mei 2002 houdende evenredige participatie op de arbeidsmarkt(opent in nieuw venster)
- Decreet 10 juli 2008 houdende een kader voor het Vlaamse gelijkekansen- en gelijkebehandelingsbeleid(opent in nieuw venster)
- Besluit van de Vlaamse Regering van 24 december 2004 houdende maatregelen ter bevordering en ondersteuning van het gelijkekansen- en diversiteitsbeleid in de Vlaamse administratie(opent in nieuw venster)
- Besluit van de Vlaamse Regering van 13 januari 2006 houdende vaststelling van de rechtspositie van het personeel van de diensten van de Vlaamse overheid
Enkele vuistregels
Ontwikkel een vertrouwensband met het personeelslid. Wees open en luister goed.
Wees eerlijk tegen het personeelslid en schep realistische verwachtingen. Geef jouw meervoudige partijdigheid aan. Dit betekent dat je aan ieders kant staat (leidinggevende, personeelslid, andere betrokkenen …). Je hebt een bemiddelende rol.
Communiceer altijd helder, duidelijk en tijdig (binnen de aangegeven termijnen).
Detecteer tijdig de noden van het personeelslid en plaats die zo snel mogelijk in het juiste traject.
Verwijs correct door en schakel nodige betrokkenen in. Hou de welzijnskaart steeds bij de hand.
Houd het overzicht en de opgelegde timing voor ogen. Plan alles tijdig in.
Contact
Dienst Diversiteitsbeleid
Team TOM
Havenlaan 88, bus 33
1000 Brussel
Algemene vragen: diversiteitsbeleid@vlaanderen.be(opent in uw e-mail applicatie)
Vragen in verband met een individueel dossier: onbeperktaandeslag@vlaanderen.be (opent in uw e-mail applicatie)